泰国水灯节：传承自古久远的民俗活动

时间：2026-01-24 理论教育对我是小斗版权反馈

【摘要】：水灯节举办时间为泰国阴历十二月十五日。对水灯节产生于何时，并没有确切的记载，但可以确定的是，水灯节的习俗自素可泰时期就一直流传至今。因而可以确定，这个活动就是水灯节。国王看到漂亮的水灯后龙颜大悦，下令全国效仿，并规定此夜为全国的水灯节。在水灯节当天，人们用芭蕉叶、面包、泡沫等材料制成水灯，到了晚上，再将水灯放到水面上。

【节日导读】水灯节举办时间为泰国阴历十二月十五日。泰国阴历十二月，恰逢是汛期，河水超出两岸，很远就能够看到河流。同时，月圆之日，月光照在河面上，非常美丽，适合观赏。

对水灯节产生于何时，并没有确切的记载，但可以确定的是，水灯节的习俗自素可泰时期就一直流传至今。兰甘亨碑文上有记载，把这种习俗叫做“迎神礼”，同时，这个活动是素可泰时期最大的娱乐活动。因而可以确定，这个活动就是水灯节。

关于水灯节的传说很多，流传最广的是，素可泰王朝的兰甘亨国王的王妃诺帕玛为了表达对佛的诚意，用芭蕉叶做了一只莲花状的小船，船上放有水果、鲜花、茶油、香烛，献给国王，以便国王在月圆之夜用之祭祀河神。国王看到漂亮的水灯后龙颜大悦，下令全国效仿，并规定此夜为全国的水灯节。

在水灯节当天，人们用芭蕉叶、面包、泡沫等材料制成水灯，到了晚上，再将水灯放到水面上。现在，为了保护环境，泰国提倡用天然材料来制作水灯。人们用面包、椰子壳等制作水灯，然后用花朵、香、烛进行装饰。到晚上，人们拿着做好的水灯到专门放水灯的河道去放。在放水灯前，人们先许愿，希望自己能如愿以偿，接着把水灯放到河里，让其随水漂走。通常情况下，人们还会在水灯上放钱，表示对河神的感谢。

漂水灯，对于农民来说，是希望河神提供充足的水源；对于青年男女而言，是希望找到如意的伴侣；大家都希望让自己过去不好的行为和事情随水灯漂走。

วันลอยกระทง

าหนดวันลอยกระทง

วันลอยกระทง ของทุกปีจะตรงกับวันขึ้น ๑๕ ่า เดือน ๑๒ ตามปฏิทินจันทรคติไทย หรือถ้าเป็นปฏิทินจันทรคติล้านนาจะตรงกับเดือนยี่ และหากเป็นปฏิทินสุริยคติจะราวเดือนพฤศจิกายน ซึ่งเดือน ๑๒ เป็นช่วงต้นฤดูหนาว อากาศจึงเย็นสบาย และอยู่ในช่วงฤดูาหลาก มีาขึ้นเต็มฝั่ง าให้เห็นสายาอย่างชัดเจน อีกทั้งวันขึ้น ๑๕ ่า เป็นวันที่พระจันทร์เต็มดวง าให้สามารถเห็นแม่าที่มีแสงจันทร์ส่องกระทบลงมา เป็นภาพที่ดูงดงามเหมาะแก่การชมเป็นอย่างยิ่งและวันลอยกระทงปี ๒๕๖๓ ตรงกับวันที่ ๓๑ ตุลาคม

ประวัติวันลอยกระทง

ประวัติวันลอยกระทงนั้น ไม่มีหลักฐานระบุแน่ชัดว่าเริ่มตั้งแต่ เมื่อใด แต่เชื่อว่าประเพณีนี้ได้สืบต่อกันมายาวนานตั้งแต่สมัยสุโขทัย โดยในรัชสมัยพ่อขุนรามาแหง เรียกประเพณีลอยกระทงนี้ว่า "พิธี จองเปรียญ" หรือ "การลอยพระประทีป" และมีหลักฐานจากศิลาจารึกหลักที่ ๑ กล่าวถึงงานเผาเทียนเล่นไฟว่าเป็นงานรื่นเริงที่ใหญ่ที่สุดของกรุงสุโขทัย าให้เชื่อกันว่างานดังกล่าวน่าจะเป็นงานลอยกระทงอย่างแน่นอน

ในสมัยก่อนนั้นพิธีลอยกระทงจะเป็นการลอยโคม โดยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๕ ได้ทรงสันนิษฐานว่า พิธีลอยกระทงเป็นพิธีของพราหมณ์ จัดขึ้นเพื่อบูชาเทพเจ้า ๓ องค์ คือ พระอิศวร พระนารายณ์ และพระพรหม ต่อมาได้าพระพุทธศาสนาเข้าไปเกี่ยวข้อง จึงให้มีการชักโคม เพื่อบูชาพระบรมสารีริกธาตุและลอยโคมเพื่อบูชารอยพระบาทของพระพุทธเจ้าก่อนที่นางนพมาศหรือท้าวศรีจุฬาลักษณ์ สนมเอกของพระร่วงจะคิดค้นประดิษฐ์กระทงดอกบัวขึ้นเป็นคนแรกแทนการลอยโคม ดังปรากฏในหนังสือนางนพมาศที่ว่า

"ครั้นวันเพ็ญเดือน ๑๒ ข้าน้อยได้กระาโคมลอย คิดตกแต่งให้งามประหลาดกว่าโคมสนมานัลทั้งปวงจึงเลือกผกาเกสรสีต่าง ๆ มา ประดับเป็นรูปกระมุทกลีบบานรับแสงจันทร์ใหญ่ประมาณเท่ากงระแทะ ล้วนแต่พรรณดอกไม้ซ้อนสีสลับให้เป็นลวดลาย..."

เมื่อสมเด็จพระร่วงเจ้าได้เสด็จฯ ทางชลมารค ทอดพระเนตรกระทงของนางนพมาศก็ทรงพอพระราชหฤทัย จึงโปรดให้ถือเป็นเยี่ยงอย่างและให้จัดประเพณีลอยกระทงขึ้นเป็นประาทุกปี โดยให้ใระทงของนางนพมาศก็ทรงพอพระราชหฤทัย จึงโปรดให้ถือเป็นเยี่ยงอย่างและให้จัดประเพณีลอยกระทงขึ้นเป็นประาทุกปี โดยให้ใช้กระทงดอกบัวแทนโคมลอย ดังพระราชารัสที่ว่า "ตั้งแต่นี้สืบไปเบื้องหน้า โดยาดับกษัตริย์ในสยามประเทศถึงกาลาหนดนักขัตฤกษ์วันเพ็ญเดือน ๑๒ ให้าโคมลอยเป็นรูปดอกบัว อุทิศสักการบูชาพระพุทธบาทนัมมทานทีตราบเท่ากัลปาวสาน" พิธีลอยกระทงจึงเปลี่ยนรูปแบบตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา

จาก http://www.516tx.com/tg/2314.html

ประเพณีลอยกระทงสืบต่อกันเรื่อยมา จนถึงกรุงรัตนโกสินทร์ตอนต้น สมัยรัชกาลที่ ๑ ถึง รัชกาลที่ ๓ พระบรมวงศานุวงศ์ตลอดจนขุนนางนิยมประดิษฐ์กระทงใหญ่เพื่อประกวดประชันกัน ซึ่งต้องใช้แรงคนและเงินานวนมาก พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๔ ทรงเห็นว่าเป็นการสิ้นเปลือง จึงโปรดให้ยกเลิกการประดิษฐ์กระทงใหญ่แข่งขันและโปรดให้พระบรมวงศานุวงศ์าเรือลอยประทีปถวายองค์ละาแทนกระทงใหญ่ และเรียกชื่อว่า "เรือลอยประทีป" ต่อมาในรัชกาลที่ ๕ และรัชกาลที่ ๖ ได้ทรงฟื้นฟูพระราชพิธีนี้ขึ้นมาอีกครั้ง จนมาถึงพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศรราชพิธีนี้ขึ้นมาอีกครั้ง จนมาถึงพระบาทสมเด็จพระบรมชนกาธิเบศร มหาภูมิพลอดุลยเดชมหาราช บรมนาถบพิตร รัชกาลที่ ๙ ที่ทรงกระาเป็นการส่วนพระองค์ตามพระราชอัธยาศัย

เหตุผลและความเชื่อของการลอยกระทง

สาเหตุที่มีประเพณีลอยกระทงขึ้นนั้น เกิดจากความเชื่อหลาย ๆ ประการของแต่ละท้องที่ ได้แก่

๑.เพื่อแสดงความานึกถึงบุญคุณของแม่าที่ให้เราได้อาศัยากิน าใช้ ตลอดจนเป็นการขอขมาต่อพระแม่คงคา ที่ได้ทิ้งสิ่งปฏิกูลต่าง ๆ ลงไปในา อันเป็นสาเหตุให้แหล่งาไม่สะอาด

๒.เพื่อเป็นการสักการะรอยพระพุทธบาทนัมมทานที เมื่อคราวที่พระพุทธเจ้าเสด็จไปแสดงธรรมโปรดในนาคพิภพ และได้ทรงประทับรอยพระบาทไว้บนหาดทรายแม่านัมมทานที ซึ่งเป็นแม่าสายหนึ่งอยู่ในแคว้นทักขิณาบถของประเทศอินเดีย ปัจจุบันเรียกว่าแม่าเนรพุททา

๓.เพื่อเป็นการสะเดาะเคราะห์ เพราะการลอยกระทงเปรียบเหมือนการลอยความทุกข์ ความโศกเศร้า โรคภัยไข้เจ็บ และสิ่งไม่ดีต่าง ๆ ให้ลอยตามแม่าไปกับกระทง คล้ายกับพิธีลอยบาปของพราหมณ์

๔.เพื่อเป็นการบูชาพระอุปคุต ที่ชาวไทยภาคเหนือให้ความเคา รพ ซึ่งาเพ็ญเพียรบริกรรมคาถาอยู่ในท้องทะเลลึกหรือสะดือทะเล โดยมีานานเล่าว่า พระอุปคุตเป็นพระมหาเถระรูปหนึ่ง ที่มีอิท ธิฤทธิ์มาก สามารถปราบพญามารได้

๕.เพื่อรักษาขนบธรรมเนียมของไทยไว้มิให้สูญหายไปตามกาลเวลา และยังเป็นการส่งเสริมการท่องเที่ยวให้เกิดขึ้นทั้งชาวไทยและชาวต่างประเทศ

๖.เพื่อความบันเทิงเริงใจ เนื่องจากการลอยกระทงเป็นการนัดพบปะสังสรรค์กันในหมู่ผู้ไปร่วมงาน

๗.เพื่อส่งเสริมงานฝีมือและความคิดสร้างสรรค์ เพราะเมื่อมีเทศกาลลอยกระทง มักจะมีการประกวดกระทงแข่งกัน าให้ผู้เข้าร่วมได้เกิดความคิดแปลกใหม่และยังรักษาภูมิปัญญาพื้นบ้านไว้อีกด้วย

ประเพณีลอยกระทงในแต่ละภาค

ลักษณะการจัดงานลอยกระทงของแต่ละจังหวัดและแต่ละภาคจะมีเอกลักษณ์ที่แตกต่างกันคือ

วันลอยกระทง ภาคเหนือ (ตอนบน) จะเรียกประเพณีลอยกระทงว่า "ยี่เป็ง" อันหมายถึงการาบุญในวันเพ็ญเดือนยี่ (เดือนยี่ถ้านับตามล้านนาจะตรงกับเดือนสิบสองในแบบไทย) โดยชาวเหนือจะนิยมประดิษฐ์โคมลอยหรือที่เรียกว่า "ว่าวฮม" หรือ "ว่าวควัน" โดยการใช้ผ้าบาง ๆ แล้วสุมควันข้างใต้ ให้โคมลอยขึ้นไปในอากาศ เพื่อเป็นการ บูชาพระอุปคุต ซึ่งเชื่อกันว่าท่านาเพ็ญบริกรรมคาถาอยู่ในท้องทะเล ลึกหรือสะดือทะเล ตรงกับคติของชาวพม่า

วันลอยกระทง จังหวัดตาก จะประดิษฐ์กระทงขนาดเล็ก แล้วปล่อยลอยไปพร้อม ๆ กัน เพื่อให้เรียงรายเป็นสาย เรียกว่า "กระทงสาย"

วันลอยกระทง จังหวัดสุโขทัย เป็นอีกหนึ่งจังหวัดที่มีชื่อเสียงในเรื่องประเพณีลอยกระทง ด้วยความเป็นจังหวัดต้นาเนิดของประเพณีนี้ โดยการจัดงาน ลอยกระทงเผาเทียนเล่นไฟ ที่จังหวัดสุโขทัยถูกฟื้นฟูกลับมาอีกครั้งหนึ่งในปี พ.ศ.๒๕๒๐ ซึ่งาลองบรรยากาศงานมาจากงานลอยกระทงสมัยกรุงสุโขทัยและหลังจากนั้นก็มีการจัดงานลอยกระทงเผาเทียนเล่นไฟขึ้นที่จังหวัดสุโขทัยทุก ๆ ปี มีทั้งการจัดขบวนแห่โคมชักโคมแขวน การเล่นพลุ ตะไล และไฟพะเนียง

วันลอยกระทง ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ งานลอยกระทงจะเรียกว่า เทศกาลไหลเรือไฟ โดยจัดเป็นประเพณียิ่งใหญ่ทุกปีในจังหวัดนครพนม มีการาหยวกกล้วย หรือวัสดุต่าง ๆ มาตกแต่งเรือและประดับไฟอย่างสวยงามและตอนกลางคืนจะมีการจุดไฟปล่อยกระทงให้ไหลไปตามาาโขง

วันลอยกระทง กรุงเทพมหานคร มีการจัดงานลอยกระทงหลาย แห่ง แต่ที่เป็นไฮไลท์อยู่ที่ "งานภูเขาทอง" ที่จะเนรมิตงานวัดเพื่อเฉลิมฉลองประเพณีลอยกระทง ส่วนใหญ่จัดอยู่ราว ๗-๑๐ วัน ตั้งแต่ ก่อนวันลอยกระทงจนถึงหลังวันลอยกระทง

วันลอยกระทง ภาคใต้ มีการจัดงานลอยกระทงในหลาย ๆ จังหวัด เช่น าเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา ที่มีงานยิ่งใหญ่ทุกปี

กิจกรรมวันลอยกระทง(https://www.xing528.com)

ในปัจจุบันมีการจัดงานลอยกระทงทุก ๆ จังหวัด ซึ่งจะมีกิจกรรมแตกต่างกันไปในแต่ละสถานที่ แต่กิจกรรมที่มีเหมือน ๆ กันก็คือ การประดิษฐ์กระทง โดยาวัสดุต่าง ๆ ทั้งหยวกกล้วย ใบตอง หรือจะเป็นกาบพลับพลึง เปลือกมะพร้าว ฯลฯ มาประดับตกแต่งด้วยดอกไม้ ธูป เทียน เครื่องสักการบูชา ให้เป็นกระทงที่สวยงาม ภายหลังมีการใช้วัสดุโฟมที่สามารถประดิษฐ์กระทงได้ง่าย แต่จะาให้เกิดขยะที่ย่อยสลายยากขึ้น จึงมีการรณรงค์ให้เลิกใช้กระทงโฟมเพื่อพิทักษ์สิ่งแวดล้อม ก่อนจะมีการดัดแปลงวัสดุากระทงให้หลากหลายขึ้น เช่น กระทงขนมปัง กระทงกระดาษ กระทงพลาสติกชนิดพิเศษ เพื่อให้ย่อยสลายง่ายและไม่เป็นพิษเป็นภัยต่อสิ่งแวดล้อม

เมื่อไปถึงสถานที่ลอยกระทง ก่อนาการลอยก็จะอธิษฐานในสิ่งที่ปรารถนาขอให้ประสบความาเร็จ หรือเสี่ยงทายในสิ่งต่าง ๆ จากนั้นจึงปล่อยกระทงให้ลอยไปตามสายาและในกระทงมักนิยมใส่เงินลงไปด้วย เพราะเชื่อกันว่าเป็นการบูชาพระแม่คงคา

นอกจากการลอยกระทงแล้ว มักมีกิจกรรมประกวดนางนพมาศ อันเป็นสัญลักษณ์หนึ่งของประเพณีลอยกระทง และตามสถานที่จัดงานจะมีการประกวดกระทง ขบวนแห่ มหรสพสมโภชต่าง ๆ บางแห่ง อาจมีการจุดพลุ ดอกไม้ไฟเฉลิมฉลองด้วย

จาก http://www.tyouqu.com/jingcaihuodong/44/1615/1.html

วันลอยกระทงปี ๒๕๖๓ ตรงกับวันเสาร์ที่ ๓๑ ตุลาคม มาย้อนดู ประวัติวันลอยกระทง เนื้อเพลงลอยกระทง รวมถึงกิจกรรมวันนี้

วันลอยกระทง ของทุกปีจะตรงกับวันขึ้น ๑๕ ่า เดือน ๑๒ ตามปฏิทินจันทรคติไทยหรือถ้าเป็นปฏิทินจันทรคติล้านนาจะตรงกับเดือนยี่และหากเป็นปฏิทินสุริยคติจะราวเดือนพฤศจิกายน ซึ่งเดือน ๑๒ เป็นช่วงต้นฤดูหนาว อากาศจึงเย็นสบายและอยู่ในช่วงฤดูาหลาก มีาขึ้นเต็มฝั่งาให้เห็นสายาอย่างชัดเจน อีกทั้งวันขึ้น ๑๕ ่า เป็นวันที่พระจันทร์เต็มดวง าให้สามารถเห็นแม่าที่มีแสงจันทร์ส่องกระทบลงมา เป็นภาพที่ดูงดงามเหมาะแก่การชมเป็นอย่างยิ่งและวันลอยกระทง ๒๕๖๓ ตรงกับวันที่ ๓๑ ตุลาคม

เพลงวันลอยกระทง

เมื่อเราได้ยินเพลง "าวงลอยกระทง" ที่ขึ้นต้นว่า "วันเพ็ญเดือน สิบสองานองเต็มตลิ่ง..." นั่นเป็นสัญญาณว่าใกล้จะถึงวันลอยกระทงแล้ว ซึ่งเพลงนี้เป็นที่คุ้นหูของทั้งชาวไทยและชาวต่างชาติเพราะในต่างประเทศมักเปิดเพลงนี้ต้อนรับนักท่องเที่ยวเพื่อแสดงถึงความเป็นประเทศไทย

เพลงาวงวันลอยกระทงแต่งโดยครูแก้ว อัจฉริยะกุล ผู้ให้านองคือ ครูเอื้อ สุนทรสนาน แห่งสุนทราภรณ์ ซึ่งครูเอื้อได้แต่งเพลงนี้ตั้งแต่ ปี พ.ศ.๒๔๙๘ ขณะที่ได้ไปบรรเลงเพลงที่บริเวณคณะบัญชี มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ และมีผู้ขอเพลงจากครูเอื้อ ครูเอื้อจึงนั่งแต่งเพลงนี้ที่ริมแม่าเจ้าพระยา ในระยะเวลาเพียงครึ่งชั่วโมงจึงเกิดเป็น เพลงาวงลอยกระทง ที่ติดหูกันมาทุกวันนี้ มีเนื้อร้องว่า